1.765 nəyi qiymətləndirir, nəyi gizlədir
Bazar bu oyuna 5,3% marja (vig) yerləşdirib — yəni hər üç nəticənin xam ehtimal cəmi 105,3%-dir, normallaşdırılanda isə ev sahibi qələbəsi 53,8%, heç-heçə 23,4%, qonaq qələbəsi 22,8% qalır. Mənim rəqib gücünə görə düzəldilmiş modelim bu üç rəqəmdən heç birini olduğu kimi təkrarlamır; xüsusilə Villarreal tərəfdə fərq daha aydın görünür. Aşağıdakı cədvəldə bazarın normallaşdırılmış çıxışı ilə mənim ehtimal aralığım yan-yana durur:
| Nəticə | Əmsal | Xam ehtimal | Normallaşdırılmış | Model aralığı | Fərq istiqaməti |
|---|---|---|---|---|---|
| W1 (1.765 ev sahibi qələbəsi) | 1.765 | 56,7% | 53,8% | 48–52% | Bazar yüksək |
| X (4.06 heç-heçə əmsalı) | 4.06 | 24,6% | 23,4% | 24–26% | Yaxın |
| W2 (4.16 qonaq qələbəsi əmsalı) | 4.16 | 24,0% | 22,8% | 26–30% | Bazar aşağı |
Bu aralıq uydurma deyil, məlumat blokindakı heyət reytinqlərindən gəlir: Schlotterbeck və Emre Can tərəfində Dortmundun ortalaması 7,05; Foyth və Konstantelias tərəfində Villarealın ortalaması 7,05. Rəqəmlər eyni. Bazar isə Dortmundu 10 faiz bəndi daha güclü qiymətləndirir — əsasən liqa nüfuzu ilə. Mənim təqvim və rəqib düzəlişim Villarealın La Liga daxilində qarşılaşdığı müdafiə sıxlığını nəzərə alanda, 22,8%-lik qonaq ehtimalını 26–30%-ə qaldırır. Həmçinin mərkəz xəttindəki 11%-lik marja da bazarın bu oyuna nə qədər "təmiz" qoyduğunu göstərir: üç nəticənin hamısında kifayət qədər pul var, deməli heç bir tərəf kütləvi olaraq birba istiqamətləndirilməyib.
Reytinqlərdən oxunan komanda DNT-ləri
Modelimin kompozisiya hissəsinə aid ən sadə test — start fitinə çıxan adların reytinq səviyyələrini yerinə qoyub, hansı komandanın "sırtqaç" aralığının daha qısa olduğunu ölçməkdir. Dortmundun mərkəzi müdafiə xətti bu oyunda 7.1 ilə 7.0 arasında oturur — Schlotterbeck 7.1, Emre Can 7.0 — yəni iki arasında 0.1 ballıq fərq var, bu isə statistik mənada eyni qrup deməkdir (mənim reytinq şkalasında 0.3-ə qədər fərq "aynı qat" sayılır). Villarreal tərəfdə Foyth 7.1 ilə həmin səviyyəni saxlayır, amma onun altındakı qat — Inigo Perez 6.7 — qapını açan boşluq kimi görünür: aradakı 0.4 ballıq uçurum, Dortmundun eyni mövqedəki fərqi iki dəfədən çox böyükdür.
Siyahını aşağıdakı kimi oxuyuram:
- Schlotterbeck 7.1 reytinq — Dortmundun geri üçlüyünün üst həddi, hücum reytinqimin quruluşunda "tavan" rolu
- Emre Can 7.0 reytinq — aralıq zonada oyun quran bağlantı, xatırlatma: yaş faktorunu modelim hələ diskont kimi tətbiq etmir, bu səbəbdən son 20 dəqiqədə düşmə ehtimalını nəzərə almıram
- Bensebaini 6.3 reytinq — siyahıdakı ən aşağı rəqəm; ya qərarvericinin gözlədiyi rolu daşıya bilmir, ya da son bir neçə oyunundakı xətaların cəmi ağırlaşdırıb. Bu sətri modelim "qəribə" kimi işarələyir: komanda ortalamasından 0.7 ball aşağı düşən birini eyni anda start fitinə çıxarırlarsa, ya alternativ yoxdur, ya da risk bilinən hesabla götürülür
- Foyth 7.1 reytinq — Villarrealın ən etibarlı qatı, lakin bir nəfərlik bənd
Bir cümləlik müşahidə: reytinq ortalaması deyil, aralıq məsafə (range) qərar verir. Dortmundun çərçivə daxilindəki oyunçuları 7.0–7.1 arasında toplanıb; Villarreal eyni çərçivədə 6.7–7.1 arasında yayılıb. Bazar bu fərqi 1.765-ə artıq yerləşdirib — mən isə Bensebaini sətrinin həqiqətən nəyi ifadə etdiyini başlıq altında ayrıca nəzərdən keçirəcəyəm.
Handikap xətti: 2.975 mərkəzdə nə dayanır
Handikap pilləsində ən böyük sıçrayış -1.5 ilə -2 arasındadır: 2.975-dən 4.55-ə keçid, yəni xam ehtimalda 33,6%-dən 22,0%-a düşüş. Bu, bazarın Dortmundun qələbə fərqi paylanmasını bir nöqtəyə yığıdığını göstərir — "düz 2 qolla qazanmaq" ssenarisi tək başına 11-12% ehtimal daşıyır və bu, tam matrisdəki ən şişkin qovşaqdır. Növbəti pillədə isə — -2-dən -2.5-ə (22,0%-dən 19,2%-yə) — cəmi 2,8 faiz bəndi itirilir, yəni "düz 3 qolla qazanmaq" ssenarisi bazarın nəzərində demək olar ki, əhəmiyyətsiz bir qalıqdır. Başqa sözlə, xəttin əyilməsi (convexity) bizə deyir ki, Dortmundun qələbə fərqi paylanması ağır quyruqlu deyil; əksinə, 2 qol ətrafında dar bir təpəyə malikdir.
| Handikap xətti | Əmsal | Xam ehtimal | Növbəti pilləyə düşüş (faiz bəndi) | Yorum |
|---|---|---|---|---|
| 1 (-1) | 2.3 | 43,5% | — | Dortmund qazanır (hər hansı fərqlə) |
| 1 (-1.5) | 2.975 | 33,6% | 9,9 | 2+ qol fərqi |
| 1 (-2) | 4.55 | 22,0% | 11,6 | 3+ qol fərqi (2 qol = push) |
| 1 (-2.5) | 5.2 | 19,2% | 2,8 | 3+ qol fərqi (2 qol = itki) |
| 1 (-3) | 9.9 | 10,1% | 9,1 | 4+ qol fərqi (3 qol = push) |
| 1 (-3.5) | 11 | 9,1% | 1,0 | 4+ qol fərqi (3 qol = itki) |
Bu struktur modelimin nəticəsini dəstəkləyir: reytinqim Dortmundu təxminən 1,4-1,8 qol gözlənilən fərq bandına qoyur və bu, tam olaraq -1.5 xəttinin "mərkəz" seçilməsi ilə üst-üstə düşür. Yəni bazarın mərkəzi xətti modelimin nöqtə qiyməti ilə həndəsi uyğunluqdadır — lakin bu uyğunluq value demək deyil. Əgər mənim normal paylanmam -1.5 xəttinin üstündə (33,6%-nin üstündə) qərarlaşsa, yalnız 1-2 faiz bəndi ilə, bu marja marjanın (5,3%) içində əriyib gedir. Qısa: handicap -1.5 marketi ədalətli qiymətlənib, həddən artıq ucuz deyil; dəyər burada deyil, başqa yerdə axtarılmalıdır.
Bensebaini satırının arxasında nə var
Modelimin sahə kompozisiyasını səthi yoxlamaq əvəzinə lay-layer buraxdığı yer məhz bu tip pozisiya uyğunsuzluqlarıdır. Bensebaini 6.3 reytinqlə start fitinə çıxan adların ən aşağı qiymətidir — Schlotterbeck-in 7.1-i ilə arasında 0.8 birlik var, bu isə bir hücum dalğasının həlledici anında sol cinahda tənha qalmaq deməkdir. Foyth 7.1 reytinqlə sağ cinahda hücuma qalxan tipdədir və onun arxasında Konstantelias 7.0 ilə ikinci dalğanı yaradır; iki oyunçunun cəmi 14.1, Dortmund sol cinahının cəmi isə 13.3 — yəni Villarreal hücumunun bu kanalında nominal üstünlük qonaqlardadır. Bazar bu oyuna 1.765 əmsal verərkən Dortmundun ümumi keyfiyyətini qiymətləndirir, amma mənim modelim ümumi keyfiyyəti üç yerə ayırır: mərkəz, sağ, sol; və hər birini rəqibin uyğun kanalı ilə müqayisə edir. Bu üsulun verdiyi nəticə ondan ibarətdir ki, Dortmundun qol buraxma ehtimalı sadə keyfiyyət fərqinin göstərdiyindən yüksəkdir — xüsusilə də ilk 60 dəqiqədə, Bensebaini öz matç templini tapanadək. Təxmin edirəm ki, bu kanal vasitəsilə Villarrealın ən azı bir qol vurma ehtimalı 45-50% arasındadır, halbuki W2 üzərindəki 4.16 əmsal bu hadisəni tək başına daha aşağı qiymətləndirir — çünki 4.16 tam qələbə üçündür, bir qol isə heç-heçəyə də, 2-1-ə də, 2-2-yə də açılır. Buradakı ayrılıq o deyil ki, bazar səhv qiymətləndirib; bazar sadəcə fərqli bir sualın cavabını verir — "kim qazanacaq" sualını. Mənim verdiyim sual isə "qol hansı kanaldan gəlir" sualıdır, və bu kanal seçimi ümumi nəticənin əmsalında görünmür.
Modelin verdiyi aralıq, bazarın verdiyi nöqtə
Modelim heç vaxt tək nöqtə qaytarmır — aktuari təhsilimdən qalan bir vərdişdir: hər ehtimala konfidans intervalı yapışdırmaq, xüsusilə də nümunə həcmi kiçik olanda. Aşağıdakı cədvəldə bazarın normallaşdırılmış nöqtə qiymətlərini öz diapazonlarımla yan-yana qoymuşam. Sol sütundakı əmsallar — Dortmund qələbəsinə 1.765, heç-heçəyə 4.06 — bazarın bu oyuna düşdüyü ən etibarlı iki sətirdir; qalanları onların ətrafında qurulan törəmələrdir.
| Nəticə | Əmsal | Bazar ehtimalı (norm.) | Model aralığı | Fərq xarakteri |
|---|---|---|---|---|
| Dortmund qələbəsi | 1.765 | 53,8% | 51–57% | Simmetrik |
| Heç-heçə | 4.06 | 23,4% | 20–28% | Geniş, yuxarı meyilli |
| Villarreal qələbəsi | 4.16 | 22,2% | 19–25% | Orta, aşağı meyilli |
| Handicap 1 (-1.5) | 2.975 | 33,6%* | 27–35% | Asimmetrik, sol qulaqda |
| Handicap 1 (-2.5) | 5.20 | 19,2%* | 13–20% | Asimmetrik, sol qulaqda |
| Handicap 1 (-1) | 2.30 | 43,5%* | 39–46% | Nisbətən bərabər |
*xam əmsaldan çıxarılan, iki tərəfli bazarda marjanın təxmini bölüşdürülməsi
Diqqət yetirilməli sətir dördüncüdür: Handicap 1 (-1.5) 2.975 əmsalı ilə bazar Dortmundun iki fərqlə qalib gəlməsinə 33,6% verir, mənim modelim isə 27–35% aralığına — yəni mərkəz bazarla üst-üstə düşür, lakin sol qulaq daha dərin. Bu asimmetriya birbaşa dördüncü bölmədə toxunduğum pozisiya uyğunsuzluğu xəttindən qidalanır: Bensebaini satırının yaratdığı boşluq Dortmundun qollarını artırmağa deyil, Villarrealın cavab qolunu artırmağa meyllidir — yəni fərq böyümür, total şişir. Bazar bunu qiymətə salmayıb, çünki kompozisiya səviyyəsində "kim harada oynayır" sorusunu ümumiyyətlə vermir. Heç-heçə sətrindəki genişlik (20–28%) eyni məntiqin digər üzüdür: yüksək total gözləntisi olan oyunlarda draw əmsalı tez-tez "qiymətli" görünür, mənim intervalımsa 28%-ə qədər çıxaraq bazarın 23,4%-ni həddən artıq aşağı hesabladığını göstərir. Hər iki halda modelimin verdiyi aralıq bazarın verdiyi nöqtəni "yanlış" adlandırmır — sadəcə deyir ki, bu nöqtənin ətrafındakı qeyri-müəyyənlik bazarın özünün də etiraf etmək istədiyi həcimdən böyükdür.
Tezis
- Marjanın nəticələr üzrə bərabərsiz paylanması — W2-də 11%-lik yastıq, W1-də cəmi 5,3% — bazarın Dortmund qələbəsinə ən çox əmin olduğu yeri deyil, qonaq qələbəsinə ən az əmin olduğu yeri göstərir.
- Modelimin Avropa reytinq nümunəsi Bundesliga daxili nümunədən kiçik olduğu üçün konfidans intervalini genişləndirir; bu, eyni nöqtə qiymətinə baxmayaraq ev sahibi qələbəsinə daha çox risk qatır.
- Bensebaini siqnalı şərtlidir: Kovacın forması dəyişməzsə modelin xalında sürüşmə baş verir, dəyişərsə siqnal sıfıra qayıdır — start fiti açıqlanmadan bu cəmi mərc mövqeyinə çevirmək olar.
- Handikap pilləsindəki sıçrayış Dortmundun üstünlüyünü deyil, bukmeysterin -2 üstü ehtimalı qiymətləndirməkdəki qeyri-müəyyənliyini əks etdirir — yəni xəttin özü siqnal daşıyır, istiqamət yox, etibarsızlıq.
- Bu icmalın sonunda mənim mövqeyim: ya ən kiçik məbləğlə marja kiçilməsini izləmək, ya da heç bir şey etməmək — modelin intervalının bazarın nöqtəsi ilə üst-üstə düşdüyü yerdə value tapmaq üçün səbəb yoxdur.
18+. Məsuliyyətlə oynayın. Əmsallar yazı anına aiddir və dəyişə bilər. Bu, maliyyə məsləhəti deyil, şəxsi rəydir.
