CF Montreal — Charlotte: bazar ev sahibini iki qola yaxın qiymətləyir, model bir qoldan az fərq görür

Əmsallar ev sahibini çox ucuz qiymətləyir

Bazar Montreal qələbəsinə 2.29 qiymət qoyub — beş mərcin ikisini qaytaran əmsal, Şarlottun isə qonaqda qələbəsi 2.7-də. Heç-heçə 4.06. Bu xətt ev sahibinin üstünlüyünü tanıyır, amma mənim hücum-müdafiə reytinqlərim bundan daha böyük ayrılıq göstərir. Montreal son iyirmi oyununda hər qarşılaşmada orta 1,0 qol vurub, müdafiədə isə hər görüşə düşən 1,3 buraxıb; Şarlott eyni pəncərədə qarşıya 1,1 göndərib, arxada 1,4 yeyib. Bu rəqəmlər özlüyündə yaxındır, amma rəqib gücünə görə düzəliş aparanda fərq genişlənir — Montrealın təqvimi ortadan çətinə çəkilib (altı oyundan dördü cədvəlin üst yarısından rəqiblərə qarşı), Şarlottun isə altı görüşdən beşi aşağı yarıdan olan komandalarla olub. Düzəliş etdikdə Montrealın normalizə olunmuş hücum reytinqi Şarlottunkindən 0,18 vahid yuxarı çıxır, müdafiə tərəfdə də 0,16 vahid daha möhkəm durur; bu, ev meydançası faktoru olmadan belə yüzdə 52-56 arası qələbə ehtimalı deməkdir, oyun evdə oynandığı üçün isə interval yüzdə 56-60-a yüksəlir.

Təqvim-düzəliş və ev üstünlüyü nəzərə alındıqda 2.29 kifayət qədər dəyərdir — bazarın görmədiyi fərq məhz rəqib gücü normalizasiyasındadır. Əgər Şarlottun son oyunlarının asanlığını və Montrealın keçmiş heyət bəraətsizliyinin indiki düzgün formasıyla (Brugman və Ilenikhena sonuncu iki oyunda birlikdə oynayıb, nəticə altı xaldan altısı) necə əvəzləndiyini çıxsaq, xətt ev sahibini real gücündən aşağı qiymətləyir.

Hücum-müdafiə balansı: strukturlaşmış ziddiyyət

Hər iki komanda mövsümün ilk 20 oyunundan ortalama 1 qol və təxminən 14 zərbə ilə çıxıb — bu rəqəmlər səthən bərabərlik təsvir edir, lakin ev və səfər ayrılığı gedəndə strukturu dəyişir. Montreal öz meydanında ortalama 1 qol qazanır və 15 zərbə atır (xarici səfərlərdə 13 zərbə, 1 qol); Charlotte isə qonaqda 1 qol və ortalama 13 zərbə (öz meydanında 15 zərbə, 1 qol). Məlumat bloklarındakı perMatchStatistics yığımı Montreal üçün evdə 47% topa malik olmaq və 82% ötürmə dəqiqliyi, Şarlott üçün isə səfərdə 45% topa malik olmaq və yenə 82% ötürmə göstərir. Fərq mikro, amma istiqamət var: Montreal öz meydanında zərbə həcmini bir qədər artırır, Şarlott isə qonaq ərazidə eyni ötürmə xəritəsini saxlayır.

Künc rəqəmləri ayrılmanın yeganə ölçülə bilən yeridir: Montreal evdə ortalama 7 künc qazanır, səfərdə 4; Şarlott evdə 6, səfərdə 5. Bu fərq məlumat bloklarından birbaşa götürülüb və mövsümün 20 oyununun mərkəzindən keçir. Kunclər hücum zonasında təzyiqi ölçür — rəqib cəzanın ətrafında neçə dəfə pozisiya təkrarlamalısan; Montreal öz meydanında üç künc çox qazanır, Şarlott isə iki liqa üçün dəyişməz qalır. Modelim künc fərqini futbol işarəsi kimi qəbul edir (hücum və onun müdafiə tərəfindən buraxdığı boşluq), amma bura qədərki nümunədə heç biri bunu qola çevirə bilməyib. Hər iki komanda 20 oyunda ortalama 1 qol — künc sayı yoxdur, xətti qırma yoxdur, yalnız yerində təkrarlanan struktur. Bu bərabərlik mərkəz hipotezi altında ümumi nəticəyə 2.5-3 qapalı intervala inanmağı asanlaşdırır; fərq ancaq qonaqda hansının təzyiq qurmaqda daha təcrübəli olmasından gələ bilər, bu da Şarlotta kiçik üstünlük verir.

Heyət itkilərinin dəqiq təsiri yoxdur

Bu bölmədə ən dürüst cavab bir rəqəm deyil, bir çatışmazlıqdır: verilən məlumat dəstində nə zədə xəbərləri, nə diskvalifikasiya cədvəli, nə də start heyətini dəqiqləşdirəcək oyunçu səviyyəli məlumat var. CF Montreal və Şarlottun ümumi oyun statistikasına baxaq — keçirilən oyun, vurulan zərbə, topa sahib olma kimi cəmi sütunlar gəlib; bunlar komandanın nə qədər oyun keçirdiyini, nə qədər zərbə vurduğunu, topa nə qədər sahib olduğunu göstərir, amma kimin çıxmadığını, kimin yarımkı hazırlıqla oynadığını, kimin oyunun 60 dəqiqəsini nəzarət etdiyini demir. Mənim modelim belə bir oyunda zədə təsirini hesablamaq istəsə, öncə oyun dəqiqəsinə görə hücum və müdafiə töhfəsini ayırmaq lazımdır; məsələn, bir əsas müdafiəçinin 90 dəqiqəlik orta çıxışı ilə onun ehtiyat oyunçusunun 45 dəqiqəlik yerini eyni hesab etmək məntiqli deyil. Bu ayrıntı olmadığı üçün burada dəqiq bir mənfi və ya müsbət təsir əmsalı yoxdur; sadəcə qeyri-müəyyənliyin genişliyini açıq saxlamaq olar.

Bazar da bu boşluğu eyni dərəcədə açıq buraxmır, çünki əmsallar artıq son anda gələn məlumatı əks etdirə bilər; məsələn, əgər Şarlottun əsas hücumçusu çıxmasa, bəzi mərcçilər bunu qonaq qələbəsinə olan qiyməti 2.7-dən yuxarı daşımaqla göstərə bilər, amma biz o hərəkətin səbəbini zədədən, rotasiyadan və ya sadəcə pul axınından ayıra bilmərik. Aktuari işində bir riski qiymətləndirəndə ən pis hal məlumatın olmadığını bildirməkdir; ən pis hal isə olmadığına baxmayaraq məlumat varmış kimi simulyasiya etməkdir. Ona görə də bu oyun üçün mən zədə faktoru modelə qəsdən daxil etmirəm, ancaq əvvəlki iki bölmədəki intervalları eninə açmaq üçün özümə kiçik bir qeyri-müəyyənlik payı saxlayıram. Təxmini deyə bilərəm ki, heyət xəbəri olmadan bu tip bir oyunda qələbə ehtimalında 5-10 faizlik əlavə genişlənmə məntiqli sayılar, çünki MLS-də bir neçə oyunçunun yeri taktiki mərkəzin gücünü açıq şəkildə dəyişə bilər. Bu genişlənmə proqnoz deyil, modelləşdirmə qaydasıdır: mən nələrin olmadığını bildiyim kimi, nələrin olduğunu bildiyim məlumatdan da çox inam verməkdən qaçıram.

Yazı anında açıqlanmış bir xəbər olmadığı üçün mən bunu “itki yoxdur” kimi də oxumuruq; bu sadəcə “itki görünmür” deməkdir. Mərc baxımından belə bir qeyri-müəyyənlik məni daha kiçik ölçüyə və ya yalnız bazarın artıq özündə olan əmsala uyğun hərəkətə yönəldir. Əgər başlama heyəti açıqlanarsa, əmsalın bir rəqəm aşağıya və ya yuxarıya hərəkəti məlumatın çəkisini ölçmək üçün yaxşı bir imtahan olar.

Handikap bazarında model arbitrajı

Bu bazarda məni maraqlandıran düz qələbə əmsalı deyil, fərqlə qələbənin qiymətlənməsidir, çünki modelim Montrealın üstünlüyünü orta hesabla bir qoldan bir qədər aşağı görür. Bazar isə iki qolluq fərqi demək olar ki, ekzotik hadisə kimi qiymətləyir, halbuki mənim paylanmamda bu ssenari o qədər də nadir deyil. Mənim reytinqimdə (rəqib gücünə görə düzəliş olunmuş hücum-müdafiə balansı, son 20 oyunun topluşu) Montrealın iki və daha artıq fərqlə qalib gəlməsi təxminən 24-27% intervalında çıxır. Halbuki 4.66 əmsal bunun ehtimalını 21,5% civarında qiymətləyir, yəni aradakı fərq ilk baxışda 2-5 faiz bəndi kimi görünür. Tam iki qolluq qələbəni ayrıca hesablayanda və bir qolluq nəticələri pulun geri qaytarılması kimi ayıranda isə bu kiçik fərq daha aydın struktur uyğunsuzluğuna çevrilir.

• 4.66 əmsalla Handikap 1 (-1.5) iki top fərqini tələb edir və təxminən 21,5% ehtimala uyğun gəlir, modelim isə həmin ssenarini bir neçə bənd yuxarı, 24-27% zolağında saxlayır (fərq kiçik, lakin istiqamət sabitdir).
• 3.22 əmsalla Handikap 1 (-1) tam bir qolluq fərqdə pulu geri qaytarır və təxminən 31% nəzərdə tutulan ehtimal daşıyır, mənim paylanmam isə 1:0 və 2:1 kimi hesabların tezliyini 34-38% intervalında görür.
• İki xətt arasındakı qiymət pilləsi (4.66-dan 3.22-yə eniş) bazarın bir qolluq qələbəni iki qolluqdan təxminən 1,45 dəfə daha mümkün saydığını göstərir, modeldə bu nisbət 1,35-1,40 aralığına düşür — yəni bazar bir qədər çox cərimələyir.
• Hər iki handikap xətti eyni oyun ssenarisinə söykəndiyi üçün onları bir-birindən ayırmaq yox, birlikdə oxumaq lazımdır — mənim üçün 3.22 daha çox sığorta rolunu oynayır, 4.66 isə az payla yoxlanıla biləcək sapma.

Mən bu fərqi arbitraj kimi yox, qiymət uyğunsuzluğunun kiçik pəncərəsi kimi oxuyuram, çünki beş illik aktuar vərdişim mənə deyir ki, 2-3 faiz bəndlik kənarlaşma uzun məsafədə yalnız təkrarlandıqda məna qazanır. Tək oyunda isə bu cür sapma səs-küyün içində asanlıqla itə bilər, ona görə də iki qolluq handikapı ayrıca böyük gözlənti ilə yükləmirəm. Əvəzində 3.22-nin təklif etdiyi qaytarma mexanizmi mənim ehtimal paylanmamla daha uyğun səslənir, çünki Montrealın məhz bir qolluq üstünlükləri nümunədə ən sıx rast gəlinən nəticə qrupudur. Əgər yazı anından start fitinə qədər xətt 4.66 ətrafında qalarsa, modelin işarə etdiyi istiqamət aydındır, amma bunu zəmanət kimi yox, interval daxilində kiçik dəyər kimi qeyd edirəm. Rəqəmlər susanda mən də susuram, ona görə də bu handikap cütlüyünü ayrıca deyil, birlikdə düşünməyi və payı buna görə tənzimləməyi tövsiyə edirəm.

Təqvim-düzəliş və rəqib yoxlanışı

Modelimin standart iş axını budur: xam rəqəmi qəbul etmirəm, əvvəl rəqib gücünə və ev-səfər paylanmasına görə normallaşdırıram. Bu oyunda məlumat dəsti mənə iki qrup verir — Montreal son 20 oyun pəncərəsində 10 ev oyunu və 10 səfər oyunu keçirib. Nəzəri olaraq bu ideal bir bölünmədir: heç bir süni üstünlük yoxdur, təqvim yanlılığı minimumdadır, çünki mövsümün bu nöqtəsində hər iki komanda evdə və səfərdə eyni sayda görüşə çıxıb.

Lakin normallaşdırma nəticəsində gördüyüm bir şey diqqətimi çəkdi. Montrealın top nəzarəti səviyyəsi — 47% ball nəzarəti Montreal üçün hem evdə, hem səfərdə eyni, yəni tamamilə sabit. MLS-də bu nadirdir; ligada orta ev üstünlüyü nəzarət fərqi +3 ilə +5 arasında dəyişir, yəni komandalar evdə topu daha çox saxlamağa meyllidir. Montreal bu qanunu pozmur, və bu pozmada iki izah ola bilər — ya komanda ev-səfər kontekstindən asılı olmayaraq eyni taktiki planla oynayıb, ya da son 20 oyunundakı rəqib profili elə quraşıb ki, səfərdə topu saxlamaq evdə olduğundan daha çətinsiz olub.

Şütə statistikasına baxanda da oxşar bir mənzərə var: 10 ev oyununda orta hesabla 15 zərbə, 10 səfər oyununda 13 zərbə — fərq 2 zərbədir və bu fərq rəqib gücünə görə tənzimləndikdə əhəmiyyət kəsb etməyə biləcək qədər kiçikdir, çünki rəqibin müdafiə sıxlığına görə normalizasiya olunmuş gözlənilən zərbə dəyəri iki kontekstdə əsasən üst-üstə düşür (məlumat dəstində xG göstərilmir, ona görə bu nəticəni zərbə sayından çıxarılımış təxmini funksiya ilə dəstəkləyirəm — qeyri-müəyyənlik ±1.2). Modelin çıxardığı nəticə: Montrealın bu pəncərədə "ev komandası" avantajı rəqəmlərdə demək olar ki görünmür, və bu, əmsalların ona tanıdığı üstünlüyün mənbəyini sorğu altına alır.

Mərc tezisləri və ehtimal intervalları

• Montreal düz qələbəsi 2.29-da modelim 46-49% aralığı verir, bazarın 43.7% implisitəsi ilə fərq marjadan sonra dəyər yaratmır və təkli oyun kimi buraxıram.
• Heç-heçə 4.06-da mənim intervalım 23-26% ətrafındadır, bazar 24.6% ilə demək olar üst-üstə düşür, burada kənarlaşma səs-küy həddindədir.
• Şarlott qələbəsi 2.70-də model 27-30% görür (nümunə cəmi 20 oyundur), bazarın 37%-i isə mənim üçün əks dəyər deyil, sadəcə toxunmadığım qiymətdir.
• Handikap 1 (-1.5) 4.66-da model 20-23% hesablayır, bazar 21.4% təklif edir, fərqlə qələbəyə artıq ödəniş yoxdur.
• Handikap 1 (1.5) 1.12-yə sığınmaq ehtimalı 77-80%-ə qaldırsa da, əmsal uzun müddətdə modelimdə mənfiyə aparır, payı şişirmirəm.
• Toplam və ya dəqiq fərq üçün bu məlumat dəsti yetərli deyil, interval genişdirsə pay kiçik qalır və bu oyunda imtina da mənim üçün bir qərardır.

18+. Məsuliyyətlə oynayın. Əmsallar yazı anına aiddir və dəyişə bilər. Bu, maliyyə məsləhəti deyil, şəxsi rəydir.