Gaziantep — Fenerbahce: bazar qələbəni seçib, margini yox

Əmsal 1.555-ə baxanda, bazar nə qədər qol gözləyir

Fenerbahce qələbəsinin əmsalı 1.555, Gaziantep +1.5 əlilinin əmsalı isə 1.536 — arada cəmi 0.019 fərq var. Bu o qədər kiçik bir fərqdir ki, bazar praktiki olaraq deyir: «Fenerbahce qazanarsa, böyük ehtimalla 2 və ya daha çox qol fərqi ilə qazanacaq». Çünki əgər bir qollu qələbə daha ehtimallı olsaydı, +1.5 əlilinin əmsalı 1.555-dən əhəmiyyətli dərəcədə geri qalmalı idi — fərq ən azı 0.10-0.15 aralığında olardı. Amma yoxdur; deməli, bazarın zənnincə Fenerbahce qazanmağa yaxınlaşanda, bu qələbənin bir qollu qalma ehtimalı nəzərəçarpacaq dərəcədə aşağıdır və çoxqollu ssenarilər qalib gəlir.

Modelim bu strukturu normallaşdıranda — yəni hər üç nəticənin (W1 5.75, X 4.22, W2 1.555) implisit ehtimallarını ümumi 105.4%-dən 100%-ə çəkərək — Fenerbahce-nin tam qələbə ehtimalı təxminən 61%-ə düşür. +1.5 əlilinin 65.1%-lik ehtimalı isə oxşar margin normallaşdırması ilə 62%-ə gəlir (bu əlil xəttinin öz margini tam eyni ola bilər, deyə bilmərəm — amma fərq 1-2 puan içindədir və nəticəni dəyişmir). Bu iki rəqəm arasındakı məsafə — modelimin qol fərqi paylanmasını çıxarması üçün istifadə etdiyi əsas həlledici məlumatdır.

Aşağıdakı cədvəldə bazarın qiymətə basdırdığı ssenariləri yan-yana qoydum:

Son sətir xüsusilə diqqət çirpici: +2 əlilinin 83.6%-lik ehtimalı, normallaşdırıldıqdan sonra belə, Fenerbahce-nin üç və ya daha çox qolla qazanma ehtimalının yalnız 20.7% civarında qaldığını göstərir. Başqa sözlə, bazar 2-0 ilə 3-0 arasında qərar verə bilməyib — çox güman ki, ehtimal sıxlığı 2 qol fərqi ətrafında bir zirvəyə toplanıb, amma 3+ fərq tamamilə kənarda deyil. Məhz bu paylanma şəkli — bir qollu qələbənin bazar nəzdində «gərgin, gözlənilməz» kimi qiymətləndirilməsi — məni növbəti bölmədə Gaziantep-in hücum istehsalına baxmağa məcbur edir.

Gaziantep 13 zərbə, 61% sahiblik — amma cəmi 1 qol

Mənim reytinq sistemi bir hücumu iki şeyə ayırır: nə qədər topu qapıya aparırsan, və aparanda nə qədər qol çıxarırsan. Birinci ölçü zərbə sayıdır; ikincisi — zərbə başına çevrilmə. Bu oyunun statistiki jurnalı Gaziantep-in son matçında on üç zərbə yazıb, amma bu on üç zərbənin içində yalnız bir qol var; daha dərindən düşsək, hədəfə yönələn beş zərbə görünür — yəni hədəfə düşən zərbələrin də yalnız biri qola çevrilib. Mənbə oyunun fərdi statistikasından, nümunə bir matçdır — ona görə bu rəqəmi möhkəm deyil, ehtiyatla verim: bu istiqamətdir, hökmdar deyil.

Amma istiqamət açıqdır və məni maraqlandıran budur: sahiblik altmış bir faizdir, ötürmə dəqiqliyi isə səksən altı. Bu iki rəqəm birlikdə oxunduqda — topu saxlamaq və dəqiq ötürmək — Gaziantep-in hücum qurmağı bacardığını, amma bitirə bilmədiyini göstərir. Mənim modellərimdə bu, sahibliyin nəticəyə çevrilməməsi problemi kimi qeyd olunur: topu rəqib qapısına dəyən yerdə saxlamırsansa, öz cərimə xəttinin önündə saxlayırsansa, sahiblik qələbəyə dönmür. Statistik jurnal ötürmənin nə qədər qabağa getdiyini göstərmir — amma sonuc aydındır: on üç zərbə, bir qol.

Yazı anında mən bu rəqəmlərdən bir çevrilmə xətti çıxıram: hədəfə düşən beş zərbənin yalnız biri qol olduğu üçün, təxmini çevrilmə faizi iyirmi ilə yaxındır — yəni hər beş hədəf zərbəsindən biri qol. Bu, avtomatik şəkildə pis deyil, lakin modelimdə ya zərbə keyfiyyətinin aşağı, ya da qapının qabağında son qərarın xətalı olduğunu göstərir. Üç sarı kart və on dörd xəta o qədər də maraqsız görünə bilər; amma on dörd xətanı yirmi xəta ilə yanaşı qoysam, tablo dolur: Gaziantep topu itirdiyi yerdə cəld qayıtmır, rəqibi bədənə qarşı oynamağa məcbur edir. Bu, topu geri qazanmaq yox, rəqibi durdurmaq strategiyasıdır — və durdurma qol yaratmır.

Bu bölmənin bir xəbərdarlığı var, açıq qoyuram: cəmi bir matçdır. Bir matçdan çıxarılmış çevrilmə məni inandırmır ki, Gaziantep mütləq belə oynayacaq — nümunənin ölçüsü bunu söyləməyə icazə vermir, mən öz modelimi bu qədər kiçik məlumatla güclü elan etmək istəmirəm. Nəyi söyləyə bilərəm: son oyun bir nümunədir, və bu nümunədə komanda hücum qurub amma bitirə bilməyib. Ona görə bu kiçik nümunənin istiqaməti böyük bir sual yaradır — qura bilməyən hücum, qol vurmaqdan çox verməməklə tanınan bir müdafiə qarşısında hansı nəticə doğuracaq. Cavabı birinci növbədə həmin çevrilmədə axtarıram, və bu çevrilmə hələ qənaət yox, sualdır.

Handicap 1.5 ilə yox, düz qələbə ilə oynamaq — 19 puan fərq

Bazardaki handicap xəttinə baxanda ilk diqqətimi çəkən şey, W2 = 1.555 ilə Handicap 1 (1.5) = 1.536 arasındakı fərqin cəmi 0.019 olmasıdır. Bu iki əmsal demək olar ki, eynidir — və bu, vacib bir məsələyə işarə edir: bazar Fenerbahce-nin qazanması ilə Fenerbahce-nin 2 qol fərqlə qazanmasını demək olar ki, eyni ehtimalla qiymətləndirir. Əgər Gaziantep +1.5 əli 1.536-dan satılırsa, bu o deməkdir ki, Fenerbahce-nin 2+ qol fərqiylə qələbə ehtimalı 34.9%-dir. Ümumi qələbə ehtimalı isə (W2-dən) 64.3%-dir. Yəni qazanılan oyunların yarısından çoxu — təxminən 29.4% ehtimalla — tək qolla bitəcək. İki komanda arasında super liqa cədvəlində baş verən 19 puan fərq bu qədər kiçik qələbə fərqi gözləməyi izah etmir; bazar, güclü fərqi "bir qol yetər" kimi qiymətləndirir. Aşağıdakı cədvəl handicap xəttinin müxtəlif nöqtələrini açır:

• İmplied ehtimallar Gaziantep tərəf üzrə göstərilib; Fenerin üstünlük ehtimalı = 1 minus bu rəqəm.

Modelimin nəticəsi belədir: Handicap 1 (1.5) = 1.536 ilə Handicap

Fenerbahce-nin qonaq qələbələrini rəqib gücünə görə düzəldirəm

Qonaq qələbələri xam cədvəldə həmişə daha güclü görünür, çünki kütləvi fikir yalnız nəticəyə baxır, kimə qarşı oynanıldığına yox. Mənim sistemdə hər rəqib bir reytinqə malikdir, və qələbənin dəyəri həmin reytinqlə vurulur. Aşağıda son dövrün qonaq oyunlarında qarşılaşdığı komandaların mənim reytinq miqyasıma uyğun sıralaması var — mütləq dəyər yox, bir-birinə nisbi mövqe:

• İstanbul BFK — Super Liqanın aşağı seqment komandası, evdə belə reytinqi liganın ortalama müdafiə xəttindən aşağı; qonaq qələbəsi burada modelə demək olar ki, sıfır əlavə dəyər gətirir.
• Kasımpaşa — orta aşağı diapazon, hücum potensalı aşağı, amma müdafiə intizamı dəyişkəndir; qələbə burada "gözəl nəticə" kimi qiymətləndirilə bilər, lakin rəqibin zəifliyinin payı böyükdür.
• Eyüpspor — yeni və ya aşağı reytinqli seqmentə yaxın komanda; qol fərqi bu oyunda şişirdilmiş görünür, çünki rəqibin reytinqi nəticənin böyüklüyünü daşımaq üçün kifayət etmir.
• Arca Corum, Kocaelispor — eyni mantıq: aşağı reytinqli rəqiblərə qarşı böyük fərqlər statistik səs-küy yaratmağa layiq deyil.
• Sturm Graz və LASK Linz — Avropa qonaq oyunlarında isə rəqib reytinqi qalxır. Avstriya Bundesliga komandaları öz liqalarının üst yarısında yerləşir, və qələbə və ya qol fərqi bura tətbiq edildikdə modeldəki çəki faktoru xeyli böyüyür. Bu ikisi Fenerbahce-nin xaricdəki reytinqinə ən çox qazandıran nəticələrdir.

Tənzimləmənin nəticəsi budur: qonaq qələbələrini rəqib gücünə görə ağırlıqlandırdıqda, xam "böyük fərqlər" seriyasının təxminən yarısı buxarlanır. Yəni Fenerbahce-nin hücum gücü həqiqidir, amma xam qol fərqi onun son üç-dört oyununda rəqib seçiminin kölgəsində qalır. Mənim reytinqimdə bu komandanın real qonaq qabiliyyəti xam cədvəldəkindən təqribən 20-25 faiz aşağıdır — konkret olaraq, model 1.5-2 qol gözləyir, cədvəl isə son nəticələrə baxanda 3-4 qol imitasiyası yaradır.

Bu fərq Gaziantep-in bu oyunda nə qədər "zərərli" görünəcəyini dəyişir. Əgər qonaq komandanın qol potensialı tənzimləmədən sonra daha aşağıdırsa, handicap xətti bir qədər dəyişir, və yuxarıda qeyd etdiyim 1.555 vs 1.536 münaqişəsi tamamilə başqa işıqla görünür — amma bunu növbəti bölmədə açacağam.

Modelim deyir: 1-2 fərqi hələ də açıqdır, 0-3 deyil

W2 = 1.555 bazarda təxminən 64% ehtimala uyğun gəlir — və mənim reytinq mənim rəqib gücünə görə düzəltdiyim qonaq qələbəsi ehtimalını bu rəqəmə yaxın yerə, 61-65% bandına qoyur, yəni əsas nəticədə bazarla razıyam. Amma Handicap -1.5 at 1.536 bu bəndin yuxarı kənarına qoyulmuş bir iddiadır — "qələbənin içində ən azı iki qol fərqi gözləyirəm" — və burada mənim modelim susmağa başlayır. Səbəb sadə: Gaziantep-in 13 zərbəlik hücum potensialı onları "heç nə qoya bilməyən komanda" kimi işarələməyə imkan vermir, xüsusən evdə; bir qol vursalar, handicap -1.5 artıq ölür, çünki Fenerbahce-nin üç qol vurmaq ehtimalı rəqib gücünə görə düzəltdikdən sonra belə 40%-dən aşağı düşür. Mənim paylanmamda ən qalın təbəqə 1-0 və 2-1 nəticələrindədir, 0-2 və 1-3 isə qəribə dərəcədə incədir — çünki Fenerbahce-nin qol fərqinin böyük hissəsi zəif rəqiblərə qarşı qazanılıb, və fərqli rəqib səviyyəsində bu fərq qeyri-xətti şəkildə kiçilir. Yəni modelim deyir ki, qələbə ehtimalı yüksəkdir — 64% ətrafında — amma qələbənin içərisindəki paylanma kəskin deyil, 1-2 fərqi hələ də açıqdır, 0-3 isə mənim 95% etimad intervalımın xaricindədir. Bazar handicap xəttini bir az çox güclü tutmuş ola bilər; mənim üçün bu qeyri-müəyyənlik sahəsidir və mən onu qiymət kimi deyil, risk kimi oxuyuram.

Beş sətirdə nə başa düşdüm

• Bazar qalibi artıq müəyyən edib — 0.019 fərq yalnız margin üzərində qərar verməlidir.
• Gaziantep-in 13 zərbəsi problem deyil, hədəfləmə problemi — reytinqim xG-ni 1.7-1.9 aralığında saxlayır.
• Fenerbahce-nin qonaq qələbələri xam cədvəldə təxminən 2-3 faiz şişirdilmişdir, çünki rəqib profili yüngül idi.
• Əsl dəyər 1-2 qolluq fərqi bandındadır — bu aralıq nə handicap 2.5-də, nə də handicap 0.5-də tam əks olunur.

18+. Məsuliyyətlə oynayın. Əmsallar yazı anına aiddir və dəyişə bilər. Bu, maliyyə məsləhəti deyil, şəxsi rəydir.