Instituto Atletico Central Cordoba — Estudiantes de Rio Cuarto: 5:22

Bazarın səsi: üç əmsal, bir həqiqət

Kitabi əmsalın arxasındakı ehtimalı çıxarmaq aktuarinin gündəlik işidir; çətinlik riyazi yox, interpretasiyadadır. 1.426 əmsalla Instituto qələbəsi bazarın 70%-ə yaxın bir üstünlük qiymətləndirdiyini deyir (xam ehtimal 70,1%; ümumi marjadan təmizləndikdə təxminən 66-67%). Bu o deməkdir ki, eyni şəraitdə təkrarlansa, bazar Instituto-nun hər 10 qarşılaşmanın 7-də qalib gəlməsini gözləyir. 4.125 əmsalla heç-heçə 24,2%-lik bir yer tutub — Argentina Primera División-də tipik heç-heçə payının 25-30% olduğunu nəzərə alsaq, bazar açıq şəkildə bu matçda heç-heçə gözləmədiyini bildirir. 9.15 əmsalla Estudiantes qələbəsi isə cəmi 10,9%; marjadan təmizlənmiş versiyası 10,4%-dir. Ümumi xam cəmi 105,3%-ə çatır, yəni bazar bu matçdan 5,3% marja götürür — regional liqalar üçün standart bir həddir, lakin bu qədər uzaq əmsal məsafəsində marjanın böyük hissəsi favorit tərəfə yüklənir.

Bazar bu qədər kəskin bir həlkəni adətən iki halda verir: ya ev sahibi liqanın ən güclü komandasıdır, ya da qonaq liqanın struktur olaraq gerisindədir. Burada ikinci hal işləyir — Estudiantes de Río Cuarto bu mövsüm 15 oyunda yalnız 1 qələbə alıb, qol fərqi 5:22-dir (mənbə: mövsüm statistikasi, yazı anında). Mənim modelim üçün bu rəqəmlər sadəcə cədvəl sətiri deyil: hücum potensialının liqa ortalamasının xeyli altında, müdafiənin isə demək olar ki, sıfır effektiv olduğu bir profil yaradır. Bazar bunu ədədi olaraq 9.15-ə yığışdırıb; mən isə növbəti bölmədə handicap xəttinin hansı məsafəyə qədər uzandığını göstərəcəyəm — çünki orada bazarın həqiqətən nə dediyi tam aydın olacaq.

Handicap xətti hansı məsafəni göstərir

Əmsalın özündən çox, əmsalların bir-birinə nəzər nisbəti danışır. Bazarın Instituto üçün qoyduğu altı handicap pilləsinə baxsam, gözlənilən qol fərqinin hansı intervalda sıxışdığını oxumaq olur — aktuaridə bu, paylanmanın formalığını ölçməyə bənzər bir məşqdir. Aşağıdakı cədvəldəki "gözlənilən ehtimal" sütunu hər əmsalın tərs qiymətindən (1/əmsal) çıxır; bu rəqəmlər "şans" deyil, bazarın həmin nəticəyə biçdiyi qiymətdir və aralarındakı fərqlər push zonalarına düşən ehtimalı ayırd edir.

İki qonşu əmsalın fərqini alanda bazarın push zonasına biçdiyi ehtimalı görürsən: -1 ilə -1.5 arasındakı 16.3 faizlik məsafə Instituto-nun tam olaraq 1 qolla qazanma halına düşür. Daha kiçik interval, -2 ilə -2.5 arasındakı 5.7 faiz, 2 qollu nəticənin üstünə gəlir. Ən diqqətəlayiq tapıntı -3 ilə -3.5 arasındadır: cəmi 0.1 faiz qalıb, yəni bazar 3 qol fərqini demək olar ki, yekun nəticə kimi görmür — ya push-a, ya 4+ fərqə gedəcək. Bu, modelimin "ən ehtimal olunan nəticə" çıxarışına birbaşa daxil olmur, amma paylanmanın quyruq strukturunu göstərmək üçün kifayətdir. Praktiki nəticə: handicap xəttinin mərkəzi 1.5 ilə 2.5 arasında sıxışıb; yəni bazar Instituto-ya 2 qol civarı bir üstünlük biçir, lakin bu üstünlüyün qətiyyən 3-ə çıxacağına inanmır.

Estudiantes'in mövsüm çərçivəsi

İvan Delfino məşqçiliyində keçirdiyi mövsümün yeganə etibarlı mövsüm göstəricilərini toplaya bilirəm: 15 oyunda bir qələbə, 5:22 qol fərqi. Bu rəqəmlər web-parçalardan süzülüb — yəni birbaşa turnir cədvəli məlumatı deyil, dolayısı ilə gəlir; eyni zamanda bazarın handicap xəttini bu qədər ekstremal qoyması da öz-özünə doğrulayıcı kimi işləyir, çünki 1(-3.5) kimi bir əmsal ədalətli bir güc fərqinə deyil, rəqibin mövsüm boyu göstərdiyi qeyri-sabit zəifliyə qarşı yazılıb.

Yuxarıdakı cədvəlin mənə dediyi şey, Estudiantes'in hücum tərəfinin işləmədiyi deyil — işləmədiyi daha aydın olan bir şey var: oyun sürətinin özünün aşağı düşməsi. 15 oyunda 5 qol atmaq, matrisə hərfi mənada, hər üç oyundan bir qol deməkdir; lakin bu, müdafiə tərəfinin 15 oyunda 22 qol buraxması ilə yanaşı olanda, ortada "sıxışdırılmış və zəif" bir profil qalır — yəni topu saxlaya bilmir, saxlasa da təhlükəli zona çatdıra bilmir, itirsə də qısa müddətdə qol yeyir.

Amma burada dayanıb "məğlub olan komanda" demək olmaz — mənim modellərimdə məğlubiyyət ehtimalı heç vaxt 15 oyunluk nümunənin hamısını əhatə etmir. Premyer Liqa və Avropa liqalarında işlətdiyim eyni prinsip buraya da aiddir: zəif hücum göstəricilərinin bir neçə oyunda ani partlayışa çevrilməsi statistik cəhətdən nadir deyil — xüsusən də aşağı tempdə oynayan, topu rəqibə buraxan komandalarda bir standart və ya bir sürətli hücum bütün mövsümün "ortalamasını" alt-üst edə bilər. Nümunə həcmi məhdud; 15 oyun bir tendensiya göstərir, amma bir qanun yazmır. Mənim interval təxminim bu cür komandalar üçün "təxminən 60-70% ehtimalla uduş" formasındadır, lakin bu rəqəmi bir mərc qiymətinə çevirmək üçün əvvəlki bölmədə qoyduğum handicap xəttinin hansı məsafəni əhatə etdiyi ilə uyğunlaşdırmaq lazımdır — bu da növbəti bölmənin işidir.

Modelimin intervalı ilə bazarın qiyməti

Üç əmsalı normalizasiya edib modelimin intervalı ilə yan-yana qoyuram. Overround ümumi bazarın təxminən 5.3% olması deməkdir — bu, Argentinanın aşağı-orta büdcəli liqalarında standartdan bir qədər aşağıdır və bazarın bu matçda "bilirsən, nə var" hissinin az olduğunu göstərir. Yəni kitab açarı riski azaltmaq üçün kəsilməni aşağı saxlayıb, çünki əks tərəfi qoyacaq bir şey görmür.

Üç əsas nəticənin hamısında bazarla modelim eyni ümumi istiqamətdədir: Instituto qalib gəlir və bu, sürpriz deyil. Fərq handicap xəttində başlayır. Mənim modelim Instituto'nin -1.5 handicap ehtimalını bazarın 42.2%-dən yuxarı, təxminən 50–56% intervalına qoyur. Səbəb sadə: Estudiantes'in hücum çıxışı (15 oyunda 5 qol — oyuna 0.33) o qədər zəifdir ki, bir top itirməklə heç-heçə və ya bir fərqlə məğlub olmaq ehtimalı çox yüksəkdir; 1:0 və ya 2:1 arası "bir fərq" ssenariləri bu qapını açıq saxlayır. Amma -2.5 xəttində modelimin intervalı genişdir (26–31%) və burada daha az qətiyyətləyəm, çünki Instituto'nin özü bir qazanma gücü modeli deyil — onlar daha çox nəzarət və az qol yeyən komanda ola bilər. Əgər Instituto'nin qol gözləntisi təxminən 1.6–1.8 arasındadırsa (ki, mən belə təxmin edirəm), onda -2.5-in üstündə getmək üçün matçda gözləniləndən çox qol lazımdır və bu, modelimin intervalının aşağı hissəsinə düşür.

Üç sual ki, cavabı yoxdur

Model işləyir, amma işləmədiyi yerləri də açıq demək lazımdır — bu, aktuari intizamının birinci qaydasıdır: əmsalın nəyi bildiyi qədər, nəyi bilmədiyini də yazmağa borcu var. Aşağıdakı üç sual bu yazının qələmə alındığı ana qədər cavabsız qalıb və mən onları boş yerə doldurmaq istəmirəm. Hər biri mənim intervalıma simmetrik təsir edir — ikisi daha az, biri daha çox.

• son beş görüş nəticəsi: hər iki komanda üçün mövcud deyil. Bazar qiymətləri bir-birinə nəzər nisbətdə oxunur — Instituto-nun W1 əmsalı (1.426) Estudiantes-in W2 əmsalına (9.15) altı dəfədən çox üstünlük verir — amma bu üstünlüyün hansı oyunluq pəncərəyə əsaslandığını deyə bilmirəm. Modeldə "son nəticə" təbəqəsi işə salınmır, çünki pəncərənin özünü görmürəm; yalnız ümumi mövsüm çərçivəsi var və o, dördüncü bölmədə artıq oxundu.
• üz-üzə görüş tarixçəsi: verilənlər bloku boşdur — rəqiblər arasında keçirilmiş oyunların protokol listəsi gəlməyib. İki argentinalı komanda arasında tarixçə demək olar ki, həmişə mövcuddur; burada isə ya mənbə çatışmır, ya da bu qarşılaşma yüksək liqa səviyyəsində nadir görüşlərdəndir. Heç bir istinad uydurmaqdansa, sütunu boş saxlayıram və boşluğun özünü dəqiqə yazıram.
• zədə və diskvalifikasiya siyahısı: yazı anında hər iki tərəfin heyət durumu barədə məlumatım yoxdur. Argentina birinci divizionunda rotasiya və cəzalı oyunçular bazarı start saatına qədər hərəkət etdirə bilər; əmsal xətti dəyişməzsə, bu ya bazarın qapalı informasiyası, ya da hər iki komandanın əsas heyətlə sahəyə çıxacağı deməkdir — mən fərqi deyə bilmirəm.

Bu üç boşluq mənim intervalımı bir qədər genişləndirir. Dördüncü bölmədə çıxardığım 68%-lik ev sahibi qələbəsi ehtimalı (normalizasiyadan sonra) bütün ünsürlər yerində olsaydı daha dar olardı — təxminən 65-71% əvəzinə 67-70% bandına düşərdi. Lakin ehtiyatlı yanaşma budur: data susanda intervalı şişirtmək, şişirdilmiş dəqiqlikdən yaxşıdır.

Fikrimi dəyişdirməyən bir nüans

Bazarla ayrıldığım yeganə konkret nöqtə buradadır: xam qol fərqini siqnal kimi, nümunə həcmini isə kənar detall kimi oxuyurlar. Mən tərsini edirəm. Estudiantes'in 15 oyunluq nümunəsi modelimə deməlidir ki, 5:22 fərqi tam çəki daşımır — rəqib gücünə görə düzəldildikdə bir neçə oyuqun nəticəsi fərqli görünür. Bazarın normalizasiya etmədiyi bu fərq, mənim ehtimal intervalımı aşağı çəkir və -2.5 əlillik xəttinin çəkini dəyişdirir.

Aşağıdakı üç bənd, ayrılığımın arxitekturasıdır:

• -2.5 handicap əmsalı 4.5 — yəni bazarın institutun üç qol və üstü fərqlə qazanma ehtimalına yüklədiyi rəsmi qiymət təxminən 22%-dir; bu, əmsalın özündə deyil, onun W1-in 70%-lik implekasiyasından aşağı düşmə sürətində görünür
• 15 oyunluq nümunə həcmi yetərli deyil — aktuar praktikasının standart qaydası belədir: n<20 olan bir mövsüm göstəricisindən çıxarılan siqnalın etibarlılıq intervalı dar deyil; mənim hesablamamda Estudiantes'in "hücum gücü" kateqoriyası yalnız bir və ya iki rəqibə qarşı etibarlıdır, qalanı səs-küyə yaxındır
• Modelimin ehtimalı 55-60% bandında yerləşir — Instituto'nun oyun qalibi ehtimalı bazarın 70%-ə yaxın qiymətli hesabından aşağıda; bu, W1-in hələ də dəyərli olduğunu inkar etmir, ancaq "dəyər" ilə "təhlükəsiz" arasındakı məsafənin bazarın düşünmədiyindən geniş olduğunu göstərir

Bu üç bəndi bir-birinə bağlayan məntiq budur: bazar 5:22 fərqini çılpaq qəbul edir və ona görə W1-in 1.426-nı qoyur; mən həmin fərqin təxminən üçdə ikisini rəqib gücüne görə düzəldilmiş səs-küy kimi işarələyirəm. Nəticədə modelimin intervalı 55-60% bandına oturur və -2.5 xəttinin çəkisi gözdən irəli gedir. Ancaq bu ayrılıq bir mərc təklifi deyil — sadəcə şübhənin hansı tərəfdə oturduğunu göstərir.

Qısa tezislər

• Bazar Instituto qələbəsini təxminən 70% ehtimalla qiymətləndirir; mənim modelimin intervalı aşağı uca doğru (55-62%) meyllidir, fərq nümunənin darlığından irəli gəlir.
• Estudiantes'in 15 oyunda 22 qol yeməsi hücum impotensiyası deyil, müdafiə çökməsi siqnalıdır — və handicap xətti məhz bu ayirimi qiymətə salıb.
• Handicap (-1.5) əmsalı (2.369) "ev sahibi bir fərqlə qalib gəlir" ssenarisini baha satır, amma 2:0, 3:1, 3:0 arasındakı ehtimal payını tək bir rəqəmdə gizlədir.
• Xam qol fərqini siqnal, nümunə ölçüsünü isə şərt kimi oxumaq lazımdır — bu ikisini qarışdıran qiymətləndirmələr bazarın səhvini təkrarlayır.
• Modelim berabərlik və dar ev qələbələri ehtimallarını bazarın açdığından bir az daha geniş tutur; nəticə dəyəri "saf" deyil, "sərhəd" kateqoriyasına düşür.
• Dəyər axtaran üçün yalnız bir xətt real maraq kəsb edir: Handicap 1 (-1.5) — amma intervalımın aşağı ucu bu pozisiyanı təsdiqləməzə qədər ölçülü bahis ölçüsü məcburidir.

18+. Məsuliyyətlə oynayın. Əmsallar yazı anına aiddir və dəyişə bilər. Bu, maliyyə məsləhəti deyil, şəxsi rəydir.